Krótka historia wegetarianizmu

business-1869127_1920Szlaczek wordpress WEGEWEDA

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad tym, skąd wziął się wegetarianizm, kiedy powstał, gdzie ma swoje korzenie lub które starożytne ludy praktykowały ten sposób odżywiania? Przedstawiam Wam krótką historię wegetarianizmu.

Chwila o etymologii i znaczeniu słowa „wegetarianizm”
Słowo wegetarianizm pochodzi od łacińskich słów:
vegetare – rosnąć, kwitnąć, rozwijać się;
vegetus – zdrowy, silny, ochoczy;
vegetator – ten, który daje życie;
vegetamen – siła życiodajna;

Jak się przekonujemy, etymologia słowa „wegetarianizm” jest bardzo bogata. Wyraża wiele postulatów i wywołuje pozytywne skojarzenia. Żywienie się roślinami daje życie, siłę i zdrowie. Znaczenie tego słowa odnosi się nie tylko do roślinnej diety, ale też fizycznie i moralnie zrównoważonego sposobu życia.

Każdy, kto po raz pierwszy spotyka się z nazwą „wegetarianizm” rozumie pod tym pojęciem jedynie wykluczenie ze swojej diety produktów mięsnych. Mamy tu jednak o wiele głębsze dno. Zaprzestanie jadania mięsa stanowi dopiero pierwszy krok w stronę różnorodnych, nowych spraw i problemów, zarówno zdrowotnych i żywieniowych, jak też moralnych, ekonomicznych, czy filozoficznych.  W doskonały sposób aspekt wegetarianizmu wyjaśnia Maria Grodecka w swojej książce „Wszystko o wegetarianizmie”:

„Sama informacja o tym, co się jada, a czego się nie jada, to dopiero wprowadzenie do dalszych wyjaśnień dotyczących przyczyn i motywów tego zaniechania, propozycji nowego, odmienionego jadłospisu, analizy wymogów żywieniowych ludzkiego organizmu i wartości różnych pokarmów. To z kolei otwiera dostęp do szerszych, bardziej ogólnych zagadnień dotyczących tego, co właściwie chcemy osiągnąć, szukając właściwszych niż dotychczas sposobów odżywiania, i jakie warunki muszą zostać przedtem spełnione. Wtedy dopiero okazuje się, że wegetarianizm obejmuje zarówno problematykę zdrowia fizycznego i psychicznego, jak i zagadnienia ekonomiczne, ekologiczne, moralne i kulturalne. Że nie można zmienić sposobu odżywiania, nie zmieniając sposobu myślenia i oceniania. Wegetarianizm to zmiana stylu życia; kierunku aspiracji, rozchwianie wielu stereotypów obyczajowych, zalegających jak ciężkie kłody na drodze postępu i rozwoju kultury. W dalszej perspektywie prowadzi do przeobrażenia istniejących światowych struktur ekonomicznych i przezwyciężenia tkwiących w nich sprzeczności i paradoksów.”

 Pierwsi wegetarianie
Wegetarianizm we współczesnym świecie często jest jeszcze postrzegany jako nowy trend, moda, a nawet fanaberia. Tymczasem prawdopodobnie ten sposób odżywiania jest tak stary, jak ludzkość i od zawsze związany był z kwestiami etycznymi, religijnymi lub zdrowotnymi.

Zakłada się, że pierwsi wegetarianie pochodzą z Indii, gdzie już w III w p.n.e obecnie panujący tam król Asioka zrezygnował ze spożywania mięsa i zakazał zjadania zwierząt na swoim dworze.

Główne systemy filozoficzno –religijne Indii: buddyzm, hinduizm i dżinizm, od momentu ich powstania, nakazywały wiernym wegetarianizm, kierując się zasadą „ahinsa” czyli nieszkodzeniu żadnej żywej istocie.

W kulturze Indii, od zawsze, bardzo ważne miejsce zajmowała również tradycja jogi. Joga zakłada, że wszystkie byty we wszechświecie mają swoje określone miejsce i uczestniczą w procesie ewolucyjnego rozwoju. Jeżeli człowiek zabija zwierzę, udaremnia jego rozwój, tym samym obniża swoją energię karmiczną. Według mistrzów jogi spożywanie mięsa zamyka drogę do rozwoju w tej dziedzinie.

Starożytni Grecy również, pod wpływem ruchów religijnych, rezygnowali ze spożycia mięsa. Wierzyli w wędrówkę dusz – reinkarnację. Mocno podkreślali jedność świata ludzi i zwierząt.

A jak było na naszych polskich ziemiach? Czy Słowianie byli wegetarianami? Nie! Ale Słowianie byli przede wszystkim rolnikami, więc ich kuchnia opierała się głównie na produktach zbożowych. Mieli również do dyspozycji stosunkowo szeroki wybór warzyw i owoców. Ważną rolę w ich odżywianiu odgrywało również zbieractwo roślin dziko rosnących, które w znaczący sposób poszerzało słowiańskie menu, szczególnie w okresie tzw. przednówka. Mięsa pochodzące z hodowli, głównie wieprzowina, oraz dziczyzna z pewnością obecne były na słowiańskim stole, choć nie w takiej ilości, jaką zwykle sobie wyobrażamy. Stąd istotna była rola roślin strączkowych: grochu, bobu, soczewicy, dostarczających niezbędne ilości białka roślinnego.

A czy w Biblii znajdziemy wzmianki o wegetarianizmie? Otóż tak. Niektóre przepowiednie biblijne głoszą, że nadejdzie czas, gdy wszystkie stworzenia na świecie będą wegetarianami (Księga Izajasza 11,6-7 – 6 „…Wtedy wilk zamieszka wraz z barankiem, pantera z koźlęciem razem leżeć będą, cielę i lew paść się będą społem i mały chłopiec będzie je poganiał. Krowa i niedźwiedzica przestawać będą przyjaźnie, młode ich razem będą legały. Lew też jak wół będzie jadał słomę…”). Księga Powtórzonego Prawa zakazuje jedzenia mięsa niektórych zwierząt.

Wegetarianizm w Europie
W Europie wegetarianizm zyskał na znaczeniu dopiero pod koniec XIX wieku, ale już w średniowiecznym kościele wielu mnichów oddawało się ascezie całkowicie rezygnując z jedzenia zwierząt. Jednym z pierwszych znanych wegetarian europejskich był Richard Wagner. Dążył on do ogólnej rezygnacji ze spożycia mięsa oraz przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach.

W 1908 r. powstała Międzynarodowa Unia Wegetariańska (International Vegetarian Union – IVU) jako instytucja nadrzędna dla innych mniejszych wegetariańskich stowarzyszeń, które coraz liczniej powstawały w tym czasie. Szwajcarski lekarz Maximilian Oskar Bicher-Benner reprezentował pogląd, że jedzenie wegetariańskie jest metodą leczniczą.

Polskie jarstwo
Jednym z pierwszych pionierów polskiego wegetarianizmu był Konstanty Moes-Oskragiełło (1850 – 1910) Mawiał, że: Jarstwo jest odwieczną prawdziwą religią, (…) naukowe jarstwo jest religią przyszłości – twierdził. Moes-Oskragiełło był zwolennikiem coraz bardziej popularnej dziś diety raw food. Zalecał jedzenie jedynie produktów roślinnych nieprzetworzonych i nie poddanych obróbce termicznej.

W 1912 roku w Polsce powstał pierwszy miesięcznik „Jarskie Życie. Miesięcznik etyczny o kierunku odrodzeńczo-wyzwolennym”

Dieta roślinna szybko rozprzestrzeniała się na ziemiach polskich i przestała być traktowana jak dziwactwo. W bardzo popularnej książce kucharskiej Marii Ochorowicz-Monatowej, wydanej po raz pierwszy w 1910 roku znajdziemy ponad 500 przepisów dedykowanych kuchni roślinnej. Dodatkowo w części poświęconej dietetyce autorka przedstawia zalety diety roślinnej w leczeniu wielu schorzeń.

W XIX wieku powstają również polskie lokale serwujące dania wyłącznie wegetariańskie. W 1888 roku w Warszawie, w prywatnym mieszkaniu pani Wilczkowej, funkcjonował Jarski Stół. Przed wybuchem I wojny światowej w Polsce jest już kilkanaście wegetariańskich knajp.

Po II wojnie światowej rozwój ruchów wegetariańskich wyraźnie zahamował. W PRL szwankowało zaopatrzenie w świeże warzywa, a komunizm traktował idee wegetariańskie jako burżuazyjne fanaberie.

berries-1546125_1920Szlaczek wordpress WEGEWEDA

Wegetarianizm dziś
Jako ruch społeczny wegetarianizm rozwija się bardzo dynamicznie na całym świecie. Do wegetarianizmu przekonują przyrodnicy, humaniści, lekarze, którzy swymi badaniami i publikacjami udowadniają zasadność diety wegetariańskiej i upowszechniają jej założenia i zasady. Wegetarianizm zyskuje coraz większą liczbę zwolenników. Ludzie różnych narodowości, z różnych środowisk, w różnym wieku  rezygnują z jedzenia mięsa ze względów etycznych, ekologicznych i zdrowotnych. Postępujący rozwój cywilizacyjny, przetworzona, chemiczna żywność, los zwierząt hodowlanych, niszczenie środowiska naturalnego oraz zwiększająca się ilość zachorować na choroby cywilizacyjne powodują, że ludzie szukają zmiany, ratunku dla siebie i świata. Rosnąca liczba osób ograniczających spożywanie mięsa świadczy o coraz wyższej empatii ludzi dla zwierząt i o rosnącej świadomości znaczenia zdrowego odżywiania dla naszego zdrowia. W wielu krajach zachodnich wegetarianie stanowią już poważną grupę społeczną. Z potrzebami klientów-wegetarian liczy się przemysł spożywczy, produkując zamienniki mięsnych i mlecznych produktów. Otwierają się wegetariańskie restauracje, a hotele przygotowane są na jarskich gości.

Światowym Symbolem wegetarianizmu jest kiełek wschodzącej rośliny, tzw. V lebel. Współczesny znak „V” został stworzony przez włoskiego projektanta Bruno Nascimbena. Zaprezentowano go na kongresie European Vegetarian Union w 1985 roku. Wkrótce stał się znakiem wegetariańskiej żywności na całym świecie.
Symbol widnieje na wszystkich publikacjach wydawanych przez The Vegetarian Society wraz z następującym wezwaniem: „Międzynarodowy znak rozpoznawczy, jako emblemat nowoczesnego wegetarianizmu, to kiełek wschodzącej rośliny, który jest symbolem źródła ludzkiego pożywienia, potrzeby zdrowia i humanitarnego sposobu życia. Wyraża się on w słowach: „Żyj i pozwól żyć innym.” („Live and let live.”) Dewizą angielskiego wegetarianizmu jest również krótka sentencja, ujmująca trafnie jego cele i założenia: „Wegetarianizm to po prostu zdrowy rozsądek i współczucie.” („Vegetarianism – just common sense and compassion.”) Na kopertach listów wysyłanych przez The Vegetarian Society znajduje się pieczątka z następującym wezwaniem: „Don’t shed blond this Christmas – go vegetarian.” („W to Boże Narodzenie już nie przelewaj krwi – zostań wegetarianinem”).

Źródła:
Fragmenty książki Marii Grodeckiej „Siewcy dobrego jutra”
http://www.vegepolska.pl/jak-zaczac/rodzaje-wegetarianizmu/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wegetarianizm
http://pl.wikipedia.org/wiki/Religie_w_Indiach
http://culture.pl/pl/artykul/kuchnia-jarska-i-rajska-o-heroicznych-poczatkach-polskiego-wegetarianizmu
http://www.smakizpolski.com.pl/smaki-polski-historycznej-co-jedli-slowianie
https://www.v-label.eu/pl/Szlaczek 2 wordpress WEGEWEDA

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s